Son Yolculuk
1 Mart 2011
Necmettin Erbakan, 27 Şubat 2011'de Ankara'da vefatının ardından vasiyeti gereği resmî devlet töreni yapılmadan uğurlandı. Naaşı 1 Mart 2011'de önce Ankara Hacı Bayram Camii'nde, ardından İstanbul Fatih Camii'nde kılınan cenaze namazlarının ardından yüz binlerce kişinin katıldığı törenle Zeytinburnu Merkezefendi Mezarlığı'ndaki aile kabristanında eşi Nermin Erbakan'ın yanına defnedildi.
Arka plan
Erbakan 19 Ocak 2011'de solunum ve kalp yetmezliği şikâyetleriyle Ankara Güven Hastanesi'ne kaldırılmış, 27 Ocak 2011'de taburcu edildikten sonra evinde tedavisi sürmüştü. Ocak-Şubat 2011 boyunca enfeksiyon ve solunum sıkıntısı nedeniyle yoğun bakım ihtiyacı dönem dönem gündeme geldi; 27 Şubat 2011 Pazar sabahı Ankara'da 85 yaşında vefat etti. Vefat, 28 Şubat sürecinin yıldönümüne bir gün kala gerçekleşti ve siyaset yasağının 2003'te kalkmasından beri Saadet Partisi'nin manevi lideri konumundaki Erbakan'ın yeniden genel başkan olduğu (17 Ekim 2010) dönemin hemen sonrasına denk düştü. Aile, vasiyeti gereği devlet töreni istemedi; cenazenin iki şehirde kılınması ve Merkezefendi'ne defin kararı taziye evinde yakınları ve parti kurmaylarınca aynı gün açıklandı. Dönem basını 28 Şubat 2011 gününü taziye ve program iptalleriyle, 1 Mart'ı ise Ankara-İstanbul hattındaki cenaze organizasyonuyla aktardı.
Olayın seyri
- 19 Ocak 2011Necmettin Erbakan, Ankara Güven Hastanesi'ne kaldırıldı. Dönem haberlerine göre solunum yetmezliği ve kalp rahatsızlığı nedeniyle yoğun bakıma alındı, tedavisi yaklaşık bir hafta hastanede sürdü.
- 27 Ocak 2011Güven Hastanesi'nden taburcu edildi ve tedavisine evinde devam edileceği açıklandı. Saadet Partisi kaynaklı açıklamalar sağlık durumunun evde izleneceğini bildirdi.
- 27 Şubat 2011, sabahNecmettin Erbakan Ankara'da, evinde vefat etti. Ölüm haberi Saadet Partisi ve aile tarafından öğle saatlerinde kamuoyuna duyuruldu; Ankara Güven Hastanesi'nce kalp yetmezliği kaynaklı olduğu açıklandı. Cumhurbaşkanı Abdullah Gül ve Başbakan Recep Tayyip Erdoğan taziye mesajı yayımladı.
- 27-28 Şubat 2011Naaş Ankara'da bekletildi, yıkama ve hazırlık işlemleri yapıldı. Aile, Erbakan'ın vasiyeti gereği resmî devlet töreni yapılmayacağını açıkladı; törenin Ankara ve İstanbul'da cami avlusunda kılınacak cenaze namazlarıyla sınırlı olacağı duyuruldu.
- 1 Mart 2011, sabahAnkara Hacı Bayram Camii'nde ilk cenaze namazı kılındı. Namaza TBMM Başkanı Mehmet Ali Şahin, bakanlar, milletvekilleri ve parti temsilcileri katıldı; cenaze buradan kara yoluyla İstanbul'a uğurlandı. Yol boyunca kent girişlerinde korteje katılımlar oldu.
- 1 Mart 2011, öğleİstanbul Fatih Camii'nde ikinci ve asıl cenaze namazı kılındı. Namazı damadı Mehmet Altınöz'ün kıldırdığı aktarılır; Cumhurbaşkanı Abdullah Gül, Başbakan Recep Tayyip Erdoğan, TBMM Başkanı Mehmet Ali Şahin, CHP lideri Kemal Kılıçdaroğlu, bakanlar, çok sayıda milletvekili ve onlarca ülkeden temsilci saf tuttu. Cami avlusu ve Fatih çevresi tamamen doldu.
- 1 Mart 2011, ikindi sonrasıNaaş, Vatan Caddesi güzergâhını izleyen kortejle Zeytinburnu Merkezefendi Mezarlığı'na getirildi. Aile kabristanında eşi Nermin Erbakan'ın (vefat 23 Ekim 2005) yanına defnedildi. Mezarlıkta gün boyunca ziyaretçi kuyruğu sürdü; CNN Türk muhabiri ertesi gün de ziyaretlerin aralıksız devam ettiğini aktardı.
Erbakan'ın ağzından
Ne yaptıysam Allah rızası için yaptım.
— Davam
Milletimiz, tarih boyunca kaba kuvveti değil, Hakkı üstün tutmuştur.
— Davam
Zafer ise elbette inananlarındır ve zafer yakındır.
— Davam
Bu vatan, bu ülke bizimdir.
Bu kabir kararlardan bir tek sonuç çıkar.
Sonuç
Erbakan, vasiyeti doğrultusunda devlet töreni olmaksızın, cami avlusundaki cenaze namazları ve Merkezefendi'ndeki aile kabristanında toprağa verildi. 1 Mart 2011'deki tören, katılımın yaygınlığı ve yurt dışından gelen heyetlerle Millî Görüş hafızasında 'en kalabalık cenazelerden biri' olarak kaydedildi; Saadet Partisi 2011 genel seçimlerine bu atmosferin gölgesinde girdi. Merkezefendi'ndeki kabir, sonraki yıllarda düzenli ziyaretgâha dönüştü; eşinin yanındaki defin, daha önce kronoloji olay_86'da aktarılan 2005 aile vasiyetinin yerine getirildiğini gösterdi. Dönem basını cenazeyi, siyasî rakiplerin de saf tutması nedeniyle 'toplumsal barışma sahnesi' olarak da yorumladı.
İhtilaflı noktalar
Durum: belirsiz
Bazı haber ve konuşmalarda 'iki milyon', 'bir milyon' gibi rakamlar telaffuz edildi; bağımsız sayım veya emniyetin resmî açıklaması yok. Dönem ajansları temkinli dille 'yüz binlerce', 'on binler' yazdı. Arşiv notu da katılımın yüz bin ile iki milyon arasında çok geniş bir aralıkta verildiğini belirtir.
Durum: dogru
AA 27-28 Şubat 2011 haberleri ve aile açıklamaları vasiyet gereği resmî devlet töreni yapılmadığını söyler; buna rağmen Cumhurbaşkanı ve Başbakan düzeyinde devlet protokolü cenazede hazır bulundu, ancak bu 'devlet töreni' statüsünde değildi.
Durum: belirsiz
Hürriyet ve bazı haber siteleri Fatih Camii'nde namazı damadı Mehmet Altınöz'ün kıldırdığını yazar; resmî Diyanet veya aile bildirisiyle teyit bulunamadı, bu nedenle ihtiyatlı kaydedildi.
Kaynaklar
- Anadolu Ajansı — 27 Şubat 2011 vefat ve hastane açıklaması; 28 Şubat - 1 Mart 2011 cenaze programı ve defin haberleri (ikincil)
- TRT Haber — 1 Mart 2011 Ankara ve İstanbul cenaze törenleri canlı yayın özetleri ve haber bültenleri (ikincil)
- Hürriyet — 28 Şubat, 1-2 Mart 2011 'Erbakan son yolculuğuna uğurlandı' haberleri ve foto galerileri (ikincil)
- Milliyet — 1-2 Mart 2011 cenaze ve Merkezefendi defin haberleri (ikincil)
- BBC Türkçe — 27 Şubat 2011 'Necmettin Erbakan hayatını kaybetti' ve 1 Mart 2011 cenaze özeti (ikincil)
- Necmettin Erbakan, Davam (birincil)
- CNN Türk — 2 Mart 2011 mezarlık ziyareti yayını (deşifre video_transcripts/oncffwPPfso.json) (birincil)
- Video deşifre WYs1y1Wutyc — Türk Siyasetine Damga Vuran İsim Necmettin Erbakan (01:28) (birincil)
- Video deşifre Ax0DRPntWYc — Önce Ahlak ve Maneviyat (01:13-01:37) (birincil)