28 Şubat Davası Karara Bağlandı

14 Nisan 2018

2 Ekim 2012'de başlayan ve 103 sanığın yargılandığı 28 Şubat davasında Ankara 5. Ağır Ceza Mahkemesi 13 Nisan 2018'de hükmünü açıkladı; aralarında dönemin komuta kademesinin de bulunduğu 21 sanık "Türkiye Cumhuriyeti hükümetini cebren düşürmeye ve devirmeye teşebbüs" suçundan ağırlaştırılmış müebbet hapse mahkûm edildi. Yargıtay 16. Ceza Dairesi 9 Temmuz 2021'de 14 sanığın cezasını onadı. Necmettin Erbakan 27 Şubat 2011'de vefat ettiği için davanın hüküm ve temyiz aşamalarını görmedi.

Arka plan

28 Şubat 1997'de Millî Güvenlik Kurulu Çankaya'da yaklaşık 9 saat toplandı ve hükümete irtica ile mücadele başlığıyla 20 maddelik tedbir paketi tebliğ etti; Batı Çalışma Grubu (BÇG) ve brifingler eşliğinde Refah-Yol hükümetine yönelik askerî-bürokratik baskı tırmandı. Erbakan, MGK kararlarını Meclis zeminine taşıma eğiliminde davrandı; istifasını 28 Şubat'ta değil, 28 Haziran 1996 Refah-Yol protokolü gereği yaklaşık 4 ay sonra 18 Haziran 1997'de sundu ve hükümet 30 Haziran 1997'de Mesut Yılmaz'a devredildi. 16 Ocak 1998'de Anayasa Mahkemesi Refah Partisi'ni kapattı, Erbakan'a 5 yıl siyaset yasağı getirildi. 12 Eylül 2010 referandumuyla 1982 Anayasası geçici 15. maddesi kalkınca darbe dönemlerinin yargı yolu açıldı; Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı 2011'de 28 Şubat'a ilişkin soruşturma başlattı ve 2012'de iddianameyle dava açıldı. Erbakan'ın kendi anlatısında 28 Şubat, Kıbrıs ve D-8 hamlelerinin de tetiklediği bir süreç olarak tanımlanır; yapılacak yargılama bu nedenle hem hukuki hem siyasi hafıza açısından dönüm noktası görülmüştür.

Olayın seyri

Erbakan'ın ağzından

Ben 28 Şubat'ta vazifeden ayrılmadım. 28 Haziran'da 4 ay sonra ayrıldım.
Çünkü 28 Şubat süreci bizim 15 Ekim tarihinde Çırağan Sarayı'nda İslam Birliği'ni toplayıp D8'leri kurmaya karar almamızla başlanmıştır.
Benim hükümetten ayrılmam 28 Şubat ile alakası yok.
Bu hak davanin basarisini ne bir gun one alabilirsiniz, ne de bir gun geciktirebilirsiniz. Butun mesele bu serefli davada nasil bir imtihan vereceginizdir
Yargılamalar, Hapisler ve Yasaklann Hedefinden Vazgeçiremediği Bir Mücadele

— Davam

Sonuç

Mahkemenin 13 Nisan 2018 hükmü, 28 Şubat'ı 'postmodern darbe' nitelemesinin ötesinde 'hükümeti cebren düşürmeye teşebbüs' suçu olarak yargı kararıyla tescil etti ve BÇG faaliyetlerini hukuken mahkûm etti. Hüküm, Refah-Yol'un tasfiyesi ve Refah Partisi'nin kapatılması gibi siyasal sonuçların 20 yıl sonra yargısal karşılığını üretti; Yargıtay'ın 2021'deki kısmi onama ve bozma kararı ise dosyanın hukuki seyrini sürdürdü. Erbakan 2011'de vefat ettiği için ne 2018 hükmünü ne de 2021 onamasını görebildi; karar Millî Görüş çevrelerinde 'geç gelen adalet' olarak yorumlanırken muhalif hafızada darbe yargılamalarının emsal halkası olarak kayda geçti.

İhtilaflı noktalar

İddia: Erbakan 28 Şubat 1997 MGK'sından hemen sonra istifa etti.
Durum: yanlis
Erbakan istifasını MGK'dan yaklaşık 4 ay sonra, 18 Haziran 1997'de Refah-Yol protokolü gereği sunduğunu bizzat TBMM basın toplantısında okuduğu mektupta ve iki ayrı video beyanında vurguluyor (ifimGeCfA5U 00:00, naHVcvBIzj8 00:36).
İddia: Erbakan 28 Şubat MGK kararlarını imzaladı / imzalamadı.
Durum: belirsiz
Deşifrelerde çelişen anlatımlar var: bir kesitte 'Erbakan o kararları imzalamadı. Meclise götüreceğiz dedi' denirken (zee0VIbUaUQ), diğer yorumlar imza atıldığını savunuyor. Resmî MGK tutanağında hükümet kanadının şerhle imza attığı yönündeki ikincil kaynak özetleri de farklı aktarıyor; birincil tutanakta şerh/ek beyan tartışması sürüyor.
İddia: 28 Şubat FETÖ'ye karşı yapıldı, Erbakan'a değil.
Durum: yanlis
Mahkeme hükmü ve TBMM Darbe Komisyonu raporu, hedefi doğrudan Refah-Yol hükümetini düşürme teşebbüsü olarak tespit etti. FETÖ'ye yönelik MİT raporu ve Batı Çalışma Grubu'nun Refah karşıtı brifingleri ayrı başlık olsa da hükmün suça konu eylemi hükümeti devirme teşebbüsüdür.

Kaynaklar