27 Yaşında Doçent

1953 / 1954

Erbakan, Aachen'de hazırladığı "Dizel Motorlarda Püskürtülen Yakıtın Nasıl Tutuştuğunun Matematiksel İzahı" konulu doçentlik tezinin bilim dergilerinde yayımlanmasının ardından Türkiye'ye döndü ve İstanbul Teknik Üniversitesinde doçentlik sınavını vererek 27 yaşında doçent unvanını aldı. Kaynaklar unvanın takvim yılında ayrışır — TDV İslâm Ansiklopedisi 1953, Vikipedi ve YRP özgeçmişi 1954 verir — ama yaş konusunda birleşir. Unvan, 1956'da Gümüş Motor'a ve 1965'te profesörlüğe giden akademik eşiği oluşturdu.

Arka plan

Erbakan 1948 yazında İTÜ Makine Fakültesinden mezun olur olmaz Motorlar Kürsüsünde asistanlığa başlamış, 1951'de üniversite tarafından ilmi araştırmalar için Aachen Teknik Üniversitesine gönderilmişti. Aachen'de DVL Araştırma Merkezinde Prof. Schmidt ile bir buçuk yılda biri doktora olmak üzere üç tez hazırlayıp Alman üniversitelerinde geçerli doktor unvanını aldı; ardından "Dizel Motorlarda Püskürtülen Yakıtın Nasıl Tutuştuğunun Matematiksel İzahı" doçentlik tezini hazırladı. Tez bilim dergilerinde yayımlanınca dönemin en büyük Alman motor fabrikası DEUTZ'un dikkatini çekti ve Leopard tank motorları üzerine araştırma başmühendisliği daveti geldi; Erbakan bu birikimle Türkiye'ye dönüşte doçentlik sınavına girecek akademik eşiğe ulaştı. Doçentlik, o yıllarda üniversitede ders verme yetkisi ve kürsüde kalıcılık demekti; Almanya'da ağır sanayi hamlelerini yerinde görmek de Türkiye'de yerli motor fikrinin ilk kıvılcımı olmuştu.

Olayın seyri

Erbakan'ın ağzından

1951 yılında Üniversite tarafından Almanya'daki Aachen Teknik Üniversitesine ilmi araştırmalar yapmak üzere gönderildim.

— Davam

Bir buçuk yıllık bu çalışma sürecinde bir tanesi doktora tezi olmak üzere üç tez hazırladık.

— Davam

Alman üniversitelerinde geçerli olan doktor unvanını burada aldık.

— Davam

"Dizel Motorlarda Püskürtülen Yakıtın Nasıl Tutuştuğunun Matematiksel İzahı" konulu doçentlik tezimizi hazırladık.

— Davam

Tezin bilim dergilerinde yayımlanması üzerine o tarihte Almanya'nın en büyük motor fabrikası olan Deutz Motor Fabrikalarının Umum Müdürü Prof. Dr. Flats tarafından Leopard tanklarının motorlarıyla ilgili araştırmalar yapmak üzere bu fabrikaya davet edildik.

— Davam

1952 yılının ilkbahar aylarıydı. Almanya'da doktora tezi ve doçentlik tezi çalışmalarımı bitirdikten sonra Aachen Technische Hochschole'sinde Prof. Schmidt ile beraber bugünün harp sanayisinin temelini teşkil eden füzeler ve Leopard tank motorlarının geliştirilmesiyle ilgili araştırmaları yürütüyorduk.

— Davam

Sonuç

Doçentlik, Erbakan'ın akademik kariyerinde doktoradan sonra ikinci eşik oldu: İTÜ'de ders verme yetkisi pekişmiş, kürsüde kalıcılığı tescillenmişti. Birincil kaynakta sınavın günü ve jürisi yer almaz; ikincil kaynakların 27 yaşında birleşmesi, unvanın erken yaşta alındığı anlatısını güçlendirir. Bu unvan ve Aachen-DEUTZ birikimi, 1956'da 200 ortakla Gümüş Motor'un kuruluşunda ve 1960'larda TOBB ve siyasete geçişte teknik kredibilite sağladı; 1965'te profesörlüğe giden yol da bu doçentlik üzerine kuruldu. Erbakan'ın kendi anlatımında Almanya'da Ruhr fabrikalarını yerinde görmesi 'Milli Ağır Sanayi' fikrinin ilk kıvılcımıdır (Davam, s.6-7).

İhtilaflı noktalar

İddia: Doçentlik sınavını 1953'te verdi
Durum: belirsiz
TDV İslâm Ansiklopedisi 1953 yazar, Vikipedi ve YRP özgeçmişi 1954 yazar; Davam (s.5-6, s.126-127) yalnızca tezin Almanya'da hazırlandığını ve bilim dergilerinde yayımlandığını söyler, İstanbul'daki sınavın takvim yılını vermez. İTÜ doçentlik jüri tutanağı ve Resmî Gazete atama kaydı taranmadığı için yıl kesinleştirilemedi; paket doğruluk notu da bu ayrışmayı 'kaynaklar farklı söylüyor' diye kaydeder.
İddia: Doçentlik sınavını 1954'te verdi
Durum: belirsiz
Vikipedi ve YRP özgeçmişi 1954 yazar; TDV 1953 yazar. Davam yıl vermediği için aynı gerekçeyle ikinci tarih de tek başına doğrulanamaz; İTÜ arşivi ve Üniversiteler Kanunu gereği doçentlik atama yazışması görülmedi.
İddia: 27 yaşında Türkiye'nin en genç doçenti oldu / en genç doçentlerinden biri olarak anıldı
Durum: belirsiz
Sitedeki mevcut metin 'Türkiye'nin en genç doçentlerinden biri olarak anıldı' der; TDV ve Vikipedi 27 yaşında birleşir, video biyografi de 'en genç doçent' anlatısını tekrarlar. Ancak 'en genç' iddiası karşılaştırmalı liste (tüm doçentlerin yaş sıralaması) olmadan doğrulanamaz; Davam'da Erbakan kendisi böyle bir iddiada bulunmaz. İhtiyatlı ifade 'en gençlerden biri olarak anıldı' korunmalı.
İddia: "Dizel Motorlarda Püskürtülen Yakıtın Nasıl Tutuştuğunun Matematiksel İzahı" doktora tezidir
Durum: yanlis
Davam s.5-6 açıkça ayırır: bir buçuk yılda hazırlanan üç tezden bir tanesi doktora tezidir ve doktor unvanı bununla alınmıştır; bu başlıkla anılan çalışma ise 'doçentlik tezimizi hazırladık' diye geçer. Yayımlanma ve DEUTZ daveti de doçentlik tezine bağlanır. Video deşifrelerindeki kısaltmalar bu ayrımı bulanıklaştırır.
İddia: Leopard tankının motorunu geliştirdi / Leopard motorunun mucidi oldu
Durum: yanlis
Leopard 1 programı Kasım 1956'da başlatıldı, ilk prototipler 1960'ta denendi; seri tankın motoru MTU MB 838 CaM 500'dür. Erbakan 1953-54'te Türkiye'ye dönmüştü. Davam'da anlatılan, 1953'te DEUTZ'ta Leopard motorlarının inkişafındaki ateşleme/enjektör problemleri üzerine araştırma başmühendisliği ve yaklaşık 6 aylık geliştirme çalışmasıdır; bir tank motorunun bütünü değildir. Bu olayın (doçentlik) bağlamında Leopard detayı yalnızca DEUTZ davetinin gerekçesi olarak yer alır.

Kaynaklar