Meclise Giren İlk Millî Görüş Kadrosu

14 Ekim 1973

Millî Selamet Partisi, 12 Mart ara rejimi sonrası yapılan ilk genel seçim olan 14 Ekim 1973'te 1.265.771 oy ve %11,80 oranla üçüncü parti oldu ve 450 sandalyeli Meclis'e 48 milletvekili gönderdi; aynı gün yenilenen Senato kontenjanında 3 senatörlük kazandı. Böylece Millî Görüş, 1969'da 18 bağımsızla başlayan Meclis temsilini ilk kez parti çatısı altında kitleselleştirerek koalisyonların kilit ortağı hâline geldi.

Arka plan

Millî Nizam Partisi 20 Mayıs 1971'de Anayasa Mahkemesince kapatılmış, kadro 11 Ekim 1972'de Süleyman Arif Emre öncülüğünde Millî Selamet Partisi'ni kurarak Millî Görüş çizgisini sürdürmüştür. Erbakan, kapatma sonrası bir süre yurt dışında kaldıktan sonra 1972-1973'te Türkiye'ye dönmüş ve MSP saflarına katılmıştır. 12 Mart ara rejimi, Nihat Erim ve Ferit Melen hükûmetleri ve 1971-1973 Anayasa tadilleriyle siyasî faaliyetler kısıtlanırken, 1973 affı ve partilerin yeniden yarışa girmesiyle normalleşme başlamıştır. AP-CHP gerilimi, 1969'daki %46 AP tek başına iktidarının ardından 1973'te parçalı tabloya evrilmiş; CHP 33,3%, AP 29,8% bandında kalırken yeni kurulan Demokratik Parti ve Cumhuriyetçi Güven Partisi oyları bölmüştür. MSP, Adil Düzen, ağır sanayi ve manevî kalkınma söylemiyle Anadolu'da teşkilatlanmış, Konya başta olmak üzere millî-manevî hassasiyeti yüksek illerde taban bulmuştur. 14 Ekim 1973 seçimi bu yüzden sadece bir oy sayımı değil, Millî Görüş'ün 1969 bağımsızlar tecrübesinden sonra parti olarak Meclis'e taşınıp taşınamayacağının referandumu niteliğindeydi.

Olayın seyri

• 20 Mayıs 1971Anayasa Mahkemesi Millî Nizam Partisi'ni kapattı (E.1971/1, K.1971/1). Karar Millî Görüş'ün ilk siyasî kapatılması oldu ve kadroyu yeni parti arayışına itti.
• 11 Ekim 1972Millî Selamet Partisi Ankara'da resmen kuruldu. Kurucu genel başkan Süleyman Arif Emre oldu; parti programı MNP çizgisinin devamı olarak millî-manevî değerler, ağır sanayi ve adil ekonomik düzen vurgusunu taşıdı.
• 1972 sonu – Eylül 1973Erbakan Türkiye'ye dönerek MSP'ye katıldı; 20 Mayıs 1973 af düzenlemesinin ardından siyasî yasağı fiilen kalkan kadro, Ekim 1973'e doğru il ve ilçe teşkilatlarını tamamlayıp Konya, Erzurum, Maraş ve Urfa gibi merkezlerde mitingler yaptı.
• 14 Ekim 1973, Pazar1973 genel seçimleri ve aynı gün 1/3 Senato yenileme seçimleri yapıldı. 450 sandalyeli Millet Meclisi ve 52 üyeli kontenjan için ülke genelinde oy kullanıldı; MSP listeleri başında Erbakan Konya'dan adaydı.
• 14 Ekim 1973 akşamı – 18 Ekim 1973Sandık sonuçları netleşti: MSP ülke genelinde 1.265.771 oyla %11,80 alarak CHP (185 vekil) ve AP (149 vekil) ardından üçüncü oldu; 48 milletvekili ve 3 senatör çıkardı. Dağılım Anadolu'da yoğunlaştı; MSP hiçbir bölgede birinci parti olmasa da ülke sathına yayılmış tablo sergiledi.
• 20 Ekim 1973Erbakan MSP Genel Başkanlığı'na seçildi ve Konya milletvekili olarak Meclis'e girdi. MSP grubu 48 vekille Meclis'te resmen oluştu; grup ilk toplantısında koalisyon müzakerelerinde yer alma kararı aldı.
• Kasım 1973 – Ocak 1974Hiçbir partinin tek başına çoğunluğu sağlayamaması üzerine CHP lideri Bülent Ecevit ve MSP arasında koalisyon görüşmeleri başladı. 48 vekil ve 3 senatörle kilit konumdaki MSP, protokolde ağır sanayi, manevî kalkınma ve af taleplerini masaya koydu.

Erbakan'ın ağzından

Milli Görüş' ün tarihi Hz. Adem (a.s.) ile başlar.

— Davam

Böylece 14 Ekim 1969' da Milli Görüş ilk defa TBMM' de temsil edildi.

— Davam

Milli Görüş'te milletimiz kendisini bulmaktadır, aradığını bulmaktadır.

— Davam

Milli görüş, elli milyonun kardeş olduğunu her zaman söyleyen bir görüştür.

— Türkiye'nin Temel Meseleleri

Sonuç

14 Ekim 1973, Millî Görüş'ün MNP'nin 1971'de kapatılmasından sonra parti olarak Meclis'e dönüş tarihi oldu ve hareketin 1969'daki 18 bağımsız tecrübesini aşarak ülke çapında %11,80'lik tabana ulaştığını gösterdi. 48 vekil ve 3 senatör, hiçbir partinin çoğunluğu bulamadığı 15. Dönem'de MSP'yi koalisyonların kilidi yaptı; 26 Ocak 1974'te kurulan CHP-MSP koalisyonu ve ardından 1975-1978 arası üç Milliyetçi Cephe ortaklığı bu aritmetiğin doğrudan devamıdır. Kıbrıs Barış Harekâtı'nın siyasî mutabakatı, ağır sanayi hamlesi, imam-hatip ve din dersi düzenlemeleri gibi MSP icraatlarının Meclis zemini bu seçimle oluşmuştur. Erbakan'ın Konya milletvekili olarak Meclis'e girişi, 1974-1978 ve 1996-1997 hükümetlerindeki rolünün de başlangıcı sayılır.

İhtilaflı noktalar

Kaynaklar

• YSK 1973 Milletvekili Genel Seçimi Kesin Sonuçları — Resmî Gazete No. 14678, 18 Ekim 1973 (birincil)
• YSK Cumhuriyet Senatosu 1/3 Yenileme Seçimi Kesin Sonuçları, 14 Ekim 1973 — Resmî Gazete No. 14678 (birincil)
• TBMM 15. Dönem (14.10.1973–05.06.1977) Milletvekili Albümü ve Tutanak Dergisi (birincil)
• Erbakan, Necmettin — Davam (Millî Görüş'ün tarihi, 14 Ekim 1969 ve MSP dönemi) (birincil)
• Erbakan, Necmettin — Türkiye'nin Temel Meseleleri (YANKI söyleşisi, d'Hondt ve millî görüş oyları) (birincil)
• TÜİK / YSK Genel Seçim Sonuçları 1973 karşılaştırma özeti — Vikipedi 1973 Türkiye genel seçimleri maddesi (ikincil)