2004 Yerel Seçimleri

28 Mart 2004

28 Mart 2004 yerel seçimlerinde Saadet Partisi, İl Genel Meclisi oylarının %4,77'sini alarak 63 belediye başkanlığı kazandı. Seçim, 3 Kasım 2002 sonrası AK Parti iktidarının ilk genel yerel sınavı oldu. Sonuç, Millî Görüş oy tabanının büyük bölümünün AK Parti'ye yöneldiğini ve Saadet'in ülke genelinde dördüncü-beşinci parti konumunda kaldığını tescilledi.

Arka plan

22 Haziran 2001'de Fazilet Partisi'nin Anayasa Mahkemesi'nce kapatılmasıyla Millî Görüş hareketi fiilen ikiye bölündü: Gelenekçiler 20 Temmuz 2001'de Recai Kutan liderliğinde Saadet Partisi'ni, Yenilikçiler 14 Ağustos 2001'de Recep Tayyip Erdoğan liderliğinde AK Parti'yi kurdu. 3 Kasım 2002 erken genel seçiminde AK Parti %34,3 oyla tek başına iktidar olurken Saadet Partisi %2,49 oy alarak Meclis dışında kaldı. Necmettin Erbakan, Kayıp Trilyon davasında aldığı hapis cezasının Yargıtay'ca onanması ve 6 Ocak 2003'te milletvekilliğinin düşürülmesiyle siyasi yasaklı hâle geldi; parti resmen Recai Kutan yönetiminde kaldı fakat Erbakan Millî Görüş tabanında manevi lider konumunu korudu. 2004 yerel seçimleri, hem 2002 kırılmasının tabandaki kalıcılığını ölçecek ilk yaygın sandık yoklaması hem de 28 Şubat sonrası siyasal dizilimin yerelde nasıl pekiştiğini gösterecek bir eşik olarak görülüyordu.

Olayın seyri

• 20 Temmuz 2001Fazilet Partisi'nin kapatılmasının ardından Saadet Partisi kuruldu; kurucu genel başkan Recai Kutan oldu.
• 3 Kasım 2002Genel seçimde Saadet Partisi %2,49 oy alarak baraj altında kaldı ve Meclis'e giremedi; AK Parti tek başına iktidar oldu.
• 6 Ocak 2003Necmettin Erbakan'ın milletvekilliği, kesinleşen hapis cezası nedeniyle TBMM Genel Kurulu'nda düşürüldü; Erbakan hakkında 5 yıl siyasi yasak başladı.
• Ocak – Mart 2004Seçim kampanyası döneminde Erbakan siyasi yasaklı olduğu için meydan mitinglerine katılmadı; Saadet Partisi kampanyası Recai Kutan ve parti teşkilatınca yürütüldü, Erbakan mesajları ve kapalı salon toplantıları yoluyla tabana seslendi.
• 28 Mart 2004Türkiye genelinde mahalli idareler seçimi yapıldı; 3.193 belediyede belediye başkanı, il genel meclisi ve belediye meclisi üyeleri seçildi.
• 28–30 Mart 2004YSK kesin olmayan sonuçlara göre Saadet Partisi İl Genel Meclisi'nde %4,77 oy aldı ve 63 belediye başkanlığı kazandı; AK Parti %41,67, CHP %18,23, MHP %10,45 oy oranıyla ilk üç sırada yer aldı.

Erbakan'ın ağzından

Bak kardeşim, sakın seçim sandığı başına gittiğin zaman heyecanlanıp şaşırma.

— Saadet Partisi ve diğerleri! (Prof. Dr. Necmettin ERBAKAN)

Hayır bu seçimlere sadece iki parti giriyor. Birisi Saadet Partisi öbürü diğerleridir.

— Erbakan bu seçime iki parti giriyor!

Saadet Partisi bir tarafa, diğerleri bir tarafa.

— Uzun konuşmaya lüzum yok Önce Ahlak ve Maneviyat Prof Dr Necmettin Erbakan

Sonuç

Saadet Partisi, 1994'te Refah Partisi'nin %19,1 ve 1989'da %25 civarı il genel oylarıyla kıyaslandığında 2004'te %4,77'de kalarak yerelde büyük güç kaybını sürdürdü; 63 belediye başkanlığı çoğunlukla küçük ilçe ve beldelerde kaldı, büyükşehir ve il merkezlerinde AK Parti üstünlüğü pekişti. Seçim, 2002'de başlayan AK Parti hegemonyasının yerelde de kurumsallaştığını ve Millî Görüş tabanındaki bölünmenin Saadet aleyhine derinleştiğini gösterdi. Erbakan'ın siyasi yasağı ve Kayıp Trilyon davasına bağlı hukuki süreç, partinin 2004 sonrası dönemde de fiilî liderlikle resmî genel başkanlık arasında ikili bir yapı taşımasına yol açtı; bu tablo 2009 yerel seçimlerine kadar ana çerçeve olarak kaldı.

İhtilaflı noktalar

Kaynaklar

• YSK 2004 Mahalli İdareler Genel Seçimi Kesin Sonuçları (İl Genel Meclisi ve Belediye Başkanlığı tabloları) (birincil)
• TBMM Tutanak Dergisi – Necmettin Erbakan'ın milletvekilliğinin düşürülmesi (6 Ocak 2003 birleşimi) (birincil)
• Anadolu Ajansı – 28-30 Mart 2004 Mahalli İdareler Seçimi haber ve sonuç bültenleri (arşiv) (ikincil)
• Hürriyet / Milliyet – 29-30 Mart 2004 yerel seçim sonuçları ve analiz haberleri (ikincil)