MKE Kırıkkale — Çelik Çekme Boru Fabrikası (ÇELBOR)
1976 · Kırıkkale & Ankara
Yerli milli savunma ve mühimmat kalesi
Erbakan'ın ağzından
“Montaj değil, her yönüyle millî ve yerli üretim” denilerek yola çıkılmış ve ülke çapında 200 büyük fabrikanın plan ve projeleri hazırlanmış, dev tesisler olarak üretime sokulmuştur. Şeker fabrikaları, çimento fabrikaları, azot sanayisi, Seka, demir ve çelik işletmeleri, Makine ve Kimya Endüstrisi (MKE), uçak sanayisi, TÜMOSAN, TAKSAN, TEMSAN, TESTAŞ hep Millî Görüş ruhu ve azmiyle harekete geçirilmiştir.
— Necmettin Erbakan, Davam, s.181 ve fotoğraf künyesi (28 Mart 1976 Kırıkkale Çelik Çekme Boru açılışı) · Dr. İlhami Pektaş, “ÇELBOR Çelik Çekme Boru Fabrikası” (birincil kaynak)
Künye
- KuruluşTemel 1 Ağustos 1969; ilk üretim 15 Haziran 1974; açılış 28 Mart 1976
- KurucuMKE Kurumu; açılışı Erbakan yaptı (Davam fotoğraf künyesi) — fabrikayı kurmadı, sorunlu tesisi açtı
- Kuruluş amacıTürkiye'nin dikişsiz çelik boru ihtiyacını (kazan, petrokimya, silah sanayii, hidrolik) yerli karşılamak; hedef 15.500 ton/yıl.
- Ekonomik katkıTürkiye'nin ilk ve tek dikişsiz çelik çekme boru üreticisi; 1977'de kapasite kullanımı %38, 1977-81 üretimi 5.864-7.594 ton/yıl; 1982'de 540 çalışan (Pektaş).
- Sonraki âkıbet20 Kasım 1989'da ÇELBOR A.Ş. oldu; 2000'de özelleştirme kapsamına alındı; 2 Nisan 2002'de Erdemir'e devredildi. MKE'nin kendisi 2021'de MKE A.Ş. olarak MSB bünyesinde faal.
Davam'daki fotoğraf künyesi, 28 Mart 1976'da MKE Kurumu'nun Kırıkkale Çelik Çekme Boru Fabrikası'nın açılışının yapıldığını kaydeder.
Çelişen kaynaklar
Hangi fabrika, ne zaman
Bu arşivde “MKEK Kırıkkale Ağır Silah Fabrikası, 1976, kapasite 4 katına” yazılıydı. Ağır Silah Fabrikası'nın kökü 1932 çelik fabrikası ve 1937 top fabrikasıdır (mke.gov.tr; Kırıkkale TSO); 1976'da kurulmadı. “4 katına” iddiasının kaynağı bulunamadı. Erbakan'ın 1976'da yaptığı belgeli iş: 28 Mart 1976'da MKE Çelik Çekme Boru Fabrikası'nın açılışı (Davam fotoğraf künyesi; Pektaş).
Bu arşivde “MKEK Kırıkkale Ağır Silah Fabrikası, 1976, kapasite 4 katına” yazılıydı. Ağır Silah Fabrikası'nın kökü 1932 çelik fabrikası ve 1937 top fabrikasıdır (mke.gov.tr; Kırıkkale TSO); 1976'da kurulmadı. “4 katına” iddiasının kaynağı bulunamadı. Erbakan'ın 1976'da yaptığı belgeli iş: 28 Mart 1976'da MKE Çelik Çekme Boru Fabrikası'nın açılışı (Davam fotoğraf künyesi; Pektaş).
Çelik Çekme Boru Fabrikası'nın gerçek takvimi
Ön etüt 1966-67; 26 Aralık 1967 İngiliz Davy-United ile anlaşma; temel 1 Ağustos 1969; montaj 1971; ilk üretim 15 Haziran 1974; geçici kabul 25 Kasım 1974; sorunlar hakeme gitti, çözülemedi; kurum kendi imkânıyla 28 Mart 1976'da açtı (Pektaş). Yani Erbakan bu fabrikayı KURMADI, sorunlu tesisi açtı.
Ön etüt 1966-67; 26 Aralık 1967 İngiliz Davy-United ile anlaşma; temel 1 Ağustos 1969; montaj 1971; ilk üretim 15 Haziran 1974; geçici kabul 25 Kasım 1974; sorunlar hakeme gitti, çözülemedi; kurum kendi imkânıyla 28 Mart 1976'da açtı (Pektaş). Yani Erbakan bu fabrikayı KURMADI, sorunlu tesisi açtı.
Kapasite
Hedef 15.500 ton/yıl; 1977'de kapasite kullanımı %38, 1977-81 üretimi 5.864-7.594 ton; 1982'de 540 çalışan, ~8.000 ton (Pektaş). 20 Kasım 1989'da ÇELBOR A.Ş. oldu; 2000'de özelleştirme kapsamına alındı (~2.500 ton/yıl), 2 Nisan 2002'de Erdemir'e devredildi.
Hedef 15.500 ton/yıl; 1977'de kapasite kullanımı %38, 1977-81 üretimi 5.864-7.594 ton; 1982'de 540 çalışan, ~8.000 ton (Pektaş). 20 Kasım 1989'da ÇELBOR A.Ş. oldu; 2000'de özelleştirme kapsamına alındı (~2.500 ton/yıl), 2 Nisan 2002'de Erdemir'e devredildi.
MKE bugün
2021'de MKE A.Ş. oldu; Kırıkkale'deki 5 fabrikada 2.612 kişi (mevcut kayıt). Millî Savunma Bakanlığı bünyesinde faal.
2021'de MKE A.Ş. oldu; Kırıkkale'deki 5 fabrikada 2.612 kişi (mevcut kayıt). Millî Savunma Bakanlığı bünyesinde faal.
Dönemin basını ve kaynakça
- İlhami Pektaş — “ÇELBOR Çelik Çekme Boru Fabrikası” (temel, açılış, kapasite, 2002 devir)
- mke.gov.tr — Ağır Silah Fabrikası sayfası (390.895 m² alan; tarihçe verilmiyor)
- Kırıkkale TSO / AA — Kırıkkale savunma sanayii tarihçesi (1928 pirinç, 1932 çelik, 1935 silah)
- Milli Gazete — “Erbakan Hoca'nın fabrikaları” (1976 temel listesi)