TEMSAN (Türkiye Elektromekanik Sanayii)
1977 · Ankara & Diyarbakır
Enerji santralleri ve türbin imalat üssü
Erbakan'ın ağzından
“Montaj değil, her yönüyle millî ve yerli üretim” denilerek yola çıkılmış ve ülke çapında 200 büyük fabrikanın plan ve projeleri hazırlanmış, dev tesisler olarak üretime sokulmuştur. Şeker fabrikaları, çimento fabrikaları, azot sanayisi, Seka, demir ve çelik işletmeleri, Makine ve Kimya Endüstrisi (MKE), uçak sanayisi, TÜMOSAN, TAKSAN, TEMSAN, TESTAŞ hep Millî Görüş ruhu ve azmiyle harekete geçirilmiştir.
— Necmettin Erbakan, Davam, s.181 · 7/10907 sayılı Bakanlar Kurulu kararı (13 Kasım 1975) · Dr. İlhami Pektaş, “TEMSAN Başarı Hikâyesi” (birincil kaynak)
Künye
- Kuruluş13 Kasım 1975 (Bakanlar Kurulu kararı 7/10907); ilk faaliyet 1977
- KurucuKamu girişimi — Ağır Sanayi Hamlesi'nin enerji teçhizatı ayağı (Erbakan, Davam s.181)
- Kuruluş amacıHidroelektrik (HES) ve termik santraller için gerekli su türbinleri, jeneratörler ve transformatörleri üretmek.
- Ekonomik katkıHidroelektrik santraller için türbin ve jeneratörün yerli üretimi; Diyarbakır fabrikası 1982, Ankara 1984. Bugün 0,5 kW–100 MW türbin üretiyor (kurum beyanı).
- Sonraki âkıbetÖzelleştirilmedi; Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'na bağlı %100 kamu şirketi olarak faal (136 personel, Mayıs 2025).
Kendi anlatımından video kesitleri
Millî Hedeflerimiz sunumu — Erbakan'ın kendi anlatımı
- 46:31“Bir baraj imal edilirken bunun yarı parasını makinelere veriyoruz. Halbuki şimdi Temsan bu makineleri yurdumuzda imal edecektir.”
- 45:52“Temsan… Diyarbakır, Malatya ve Elaziz bölgesinde kurmakta olduğu tesislerinde imal edeceği buhar türbinleri…”
Deşifre yalnız anlatı ve alıntı için kullanılmıştır. Kesitlerde geçen rakamlar Erbakan'ın kendi ifadesidir; bu arşiv onları veri olarak doğrulamamıştır — künyedeki sayılar yazılı kaynaklardan gelir.
Çelişen kaynaklar
Kuruluş yılı
Bu arşivde “1977” yazılıydı. Doğrusu iki tarihli: 13 Kasım 1975 Bakanlar Kurulu kararıyla (7/10907) kuruldu, 1977'de ilk faaliyete geçti (Pektaş, Vikipedi). İkisi de yazıldı.
Bu arşivde “1977” yazılıydı. Doğrusu iki tarihli: 13 Kasım 1975 Bakanlar Kurulu kararıyla (7/10907) kuruldu, 1977'de ilk faaliyete geçti (Pektaş, Vikipedi). İkisi de yazıldı.
Fabrikalar
Diyarbakır Jeneratör ve Su Türbini Fabrikası 1982, Ankara fabrikası 1984 (Pektaş). Erbakan'ın planında Malatya ve Elazığ tesisleri de vardı (video 45:52); gerçekleşmedi.
Diyarbakır Jeneratör ve Su Türbini Fabrikası 1982, Ankara fabrikası 1984 (Pektaş). Erbakan'ın planında Malatya ve Elazığ tesisleri de vardı (video 45:52); gerçekleşmedi.
“Milyarlarca dolar ithalat önledi” / “ilk yerli türbin”
Bu arşivde daha önce yazılı iki iddianın kaynağı bulunamadı; kaldırıldı. Kurumun kendi ifadesi: 0,5 kW–100 MW arası Francis/Pelton/Kaplan türbin, “yıllık 20 milyar kWh'in üzerinde katkı” (temsan.gov.tr; kurum beyanı). Hirfanlı 32 MW Francis çarkı yerli tasarımla %94 verim (TEMSAN).
Bu arşivde daha önce yazılı iki iddianın kaynağı bulunamadı; kaldırıldı. Kurumun kendi ifadesi: 0,5 kW–100 MW arası Francis/Pelton/Kaplan türbin, “yıllık 20 milyar kWh'in üzerinde katkı” (temsan.gov.tr; kurum beyanı). Hirfanlı 32 MW Francis çarkı yerli tasarımla %94 verim (TEMSAN).
Bugün
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'na bağlı %100 kamu; 136 personel, yarısı mühendis (13 Mayıs 2025, TBMM KİT Komisyonu). 26 Ocak 2022'de “kamuda ilk Tasarım Merkezi” unvanı.
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'na bağlı %100 kamu; 136 personel, yarısı mühendis (13 Mayıs 2025, TBMM KİT Komisyonu). 26 Ocak 2022'de “kamuda ilk Tasarım Merkezi” unvanı.
Dönemin basını ve kaynakça
- temsan.gov.tr — kurum tarihçesi ve ürünler
- İlhami Pektaş — “TEMSAN Başarı Hikâyesi” (kuruluş kararı, fabrika yılları)
- Vikipedi — TEMSAN (13 Kasım 1975)