TAKSAN (Takım Tezgahları Sanayi A.Ş.)
1976 · Kayseri (İncesu)
'Fabrika Yapan Fabrika' konseptinin amiral gemisi
Erbakan'ın ağzından
“Montaj değil, her yönüyle millî ve yerli üretim” denilerek yola çıkılmış ve ülke çapında 200 büyük fabrikanın plan ve projeleri hazırlanmış, dev tesisler olarak üretime sokulmuştur. Şeker fabrikaları, çimento fabrikaları, azot sanayisi, Seka, demir ve çelik işletmeleri, Makine ve Kimya Endüstrisi (MKE), uçak sanayisi, TÜMOSAN, TAKSAN, TEMSAN, TESTAŞ hep Millî Görüş ruhu ve azmiyle harekete geçirilmiştir.
— Necmettin Erbakan, Davam, s.181 · Dr. İlhami Pektaş, “TAKSAN'ın Hikâyesi” (Subcon Turkey) · İbrahim Berksoy (10 yıl TAKSAN mühendisi), “Özelleştirme Kıskacında Bir Fabrika” (birincil kaynak)
Künye
- Kuruluş22 Temmuz 1976 (şirket); İncesu tesisi üretime 1984 sonu / 1985'te geçti
- KurucuKamu girişimi — DESİYAB %41, MKEK %29, Sümerbank, Şekerbank, TDÇİ %10'ar; “fabrika kuran fabrika” (Erbakan, Davam s.181)
- Kuruluş amacıDiğer tüm fabrikaların üretimde ihtiyaç duyduğu torno, freze, matkap ve CNC takım tezgahlarını yerli olarak üretmek.
- Ekonomik katkı1984-1994 arasında Türkiye'nin takım tezgâhı lideri; 1989'da Türkiye'nin ilk CNC dik işleme merkezini üretti; planlanan 3.000 istihdam, gerçekte 1.300'den 800'e düştü (Pektaş).
- Sonraki âkıbet24 Haziran 2003'te 10 milyon dolara Büyükmıhçı Grubu'na (HESFİBEL) özelleştirildi; 2008'de iflas erteleme reddedildi, icraya düştü, makineler hurdaya kesildi. 2016'da Dener Makina icradan alıp yeniden üretime geçirdi (DNR dema).
Kendi anlatımından video kesitleri
Millî Hedeflerimiz sunumu — Erbakan'ın kendi anlatımı
- 45:15“Taksan takım tezgahları sanayi Tokat'ta, Kayseri'de ve Erzincan'da 3 tane takım tezgah fabrikası kurmaktadır.”
- 45:52“Takım tezgahları bundan sonra kuracağımız makine fabrikalarını kendimiz kurmak için kuruluyor.”
Deşifre yalnız anlatı ve alıntı için kullanılmıştır. Kesitlerde geçen rakamlar Erbakan'ın kendi ifadesidir; bu arşiv onları veri olarak doğrulamamıştır — künyedeki sayılar yazılı kaynaklardan gelir.
Çelişen kaynaklar
Kuruluş ve ortaklar
22 Temmuz 1976, 100 milyon TL sermaye; DESİYAB %41, MKEK %29, Sümerbank %10, Şekerbank %10, TDÇİ %10 (Pektaş). Plan: Kayseri, Tokat, Erzincan, Yozgat'ta dört tesis, 2.220 personel. Yalnız Kayseri İncesu tesisi gerçekleşti; üretime ancak 1984 sonu / 1985'te geçti — on yıl gecikme.
22 Temmuz 1976, 100 milyon TL sermaye; DESİYAB %41, MKEK %29, Sümerbank %10, Şekerbank %10, TDÇİ %10 (Pektaş). Plan: Kayseri, Tokat, Erzincan, Yozgat'ta dört tesis, 2.220 personel. Yalnız Kayseri İncesu tesisi gerçekleşti; üretime ancak 1984 sonu / 1985'te geçti — on yıl gecikme.
“Orta Doğu ve Balkanlar'ın en büyüğü”
Bu arşivde daha önce yazılı olan bu ifadenin kaynağı bulunamadı ve kaldırıldı. Pektaş: “1984-1994 arasında Türkiye'de lider, dünyada sayılı”; kurulduğunda “dünyanın en büyük kapasiteli dökümhanelerinden biri”. Kapalı alan iki kaynakta iki rakam: 125 bin m² (plan) / 232 bin m² (altı ünite, Pektaş ve Hürriyet 2010).
Bu arşivde daha önce yazılı olan bu ifadenin kaynağı bulunamadı ve kaldırıldı. Pektaş: “1984-1994 arasında Türkiye'de lider, dünyada sayılı”; kurulduğunda “dünyanın en büyük kapasiteli dökümhanelerinden biri”. Kapalı alan iki kaynakta iki rakam: 125 bin m² (plan) / 232 bin m² (altı ünite, Pektaş ve Hürriyet 2010).
İstihdam
Planlanan 3.000 kişi; gerçekte 1.300'den 800'e düştü, 6 üniteden 4'ü devre dışı kaldı, MKEK'ye devredilip Hazine destekli rehabilitasyona alındı. 1999: 3,5 milyon TL ciro, 2,7 milyon TL zarar (Pektaş).
Planlanan 3.000 kişi; gerçekte 1.300'den 800'e düştü, 6 üniteden 4'ü devre dışı kaldı, MKEK'ye devredilip Hazine destekli rehabilitasyona alındı. 1999: 3,5 milyon TL ciro, 2,7 milyon TL zarar (Pektaş).
Özelleştirme — kime, kaça
Bu arşivde daha önce “2003'te Dener Makina'ya” yazılıydı; YANLIŞ. 24 Haziran 2003 protokolüyle 10 milyon dolara Büyükmıhçı Şirketler Topluluğu (HESFİBEL A.Ş.)'na devredildi; Oluşum Grubu 5 milyon teklif etmişti (Pektaş; Hürriyet 8 Aralık 2010 aynı alıcıyı verir). Varlık bedelinin 50 milyon dolardan az olmadığı, yenisinin 100 milyon doları aşacağı yazıldı. Dener Grubu tesisi 2016'da icradan aldı, 122 milyon dolarlık yatırım planıyla yeniden çalıştırdı; “DNR dema” markasıyla CNC tezgâh üretiyor (Pektaş, ziyaret). Düzeltildi.
Bu arşivde daha önce “2003'te Dener Makina'ya” yazılıydı; YANLIŞ. 24 Haziran 2003 protokolüyle 10 milyon dolara Büyükmıhçı Şirketler Topluluğu (HESFİBEL A.Ş.)'na devredildi; Oluşum Grubu 5 milyon teklif etmişti (Pektaş; Hürriyet 8 Aralık 2010 aynı alıcıyı verir). Varlık bedelinin 50 milyon dolardan az olmadığı, yenisinin 100 milyon doları aşacağı yazıldı. Dener Grubu tesisi 2016'da icradan aldı, 122 milyon dolarlık yatırım planıyla yeniden çalıştırdı; “DNR dema” markasıyla CNC tezgâh üretiyor (Pektaş, ziyaret). Düzeltildi.
Akıbet
Büyükmıhçı döneminde kayyum, iflas erteleme talebi reddedildi (2008), Nurol Yatırım Bank başta alacaklılar icra istedi, 63 parsel kıymet takdiri (Hürriyet, 8 Aralık 2010). Pektaş: makineler hurdaya kesildi. Yani tesis 2016'ya kadar fiilen öldü; bugün Dener bünyesinde üretimde.
Büyükmıhçı döneminde kayyum, iflas erteleme talebi reddedildi (2008), Nurol Yatırım Bank başta alacaklılar icra istedi, 63 parsel kıymet takdiri (Hürriyet, 8 Aralık 2010). Pektaş: makineler hurdaya kesildi. Yani tesis 2016'ya kadar fiilen öldü; bugün Dener bünyesinde üretimde.
Özelleştirme kaydı
TAKSAN — satılan kuruluşlar listesinde.
Yeniden Refah Partisi, Ülke Sorunları ve Çözümlerimiz 2, s.188-192 — “satılan kuruluşlar” listesi
Yeniden Refah Partisi, Ülke Sorunları ve Çözümlerimiz 2, s.188-192 — “satılan kuruluşlar” listesi
Dönemin basını ve kaynakça
- Hürriyet, 8 Aralık 2010 — “Taksan icra ile satılacak” (Büyükmıhçı, kayyum, 63 parsel)
- Dünya Gazetesi — “Taksan bu defa haraç mezat” (icra satışı)
- Kayseri Olay — “İflas eden 50 yıllık dev şirketle ilgili yeni gelişme”
- Subcon Turkey / Sektörel — İlhami Pektaş, “TAKSAN'ın Hikâyesi” (kuruluş belgeleri, 2003 ihale, 2016 Dener)
- İbrahim Berksoy blogu — TAKSAN'da 10 yıl çalışmış makine mühendisinin tanıklığı