TOBB'dan Uzaklaştırıldı
8 Ağustos 1969
Odalar Birliği başkanlığına seçilmesinin ardından açılan hukukî süreç ve hükümet müdahalesiyle Erbakan'ın görevi sona erdi; makamı terk etmemesi üzerine binadan emniyet marifetiyle çıkarıldı. Erbakan bu krizi kendi kaleminde bir kişiye değil bir tercihe bağlar: kredi kotası yetkisi Odalar Birliği'nden alınıp Sanayi Bakanlığı'na verilince, mücadeleyi siyasete taşımaya karar verdiğini yazar. Siyasete girişinin doğrudan sebebi budur.
Arka plan
Erbakan'ın Odalar Birliği'ne gelişi bir kariyer adımı değil, Gümüş Motor'da yaşadığı somut bir tıkanıklığın sonucudur. Kendi anlatımına göre yerli motor imalatı ithalat karşısında korunmadığı için satılamıyordu ve ithal kotalarını düzenleyen merci Odalar Birliği'ydi. Önce Sanayi Dairesi başkanlığına, sonra genel sekreterliğe, ardından başkanlığa gelişi bu sıralamayı izler. Dönemin kredi ve döviz dağıtımı Odalar Birliği'nin uhdesindeydi ve Erbakan'ın tarifine göre bu dağıtım İstanbul'daki büyük ithalatçılar lehine işliyordu. Anadolu müteşebbisinin desteğiyle kazanılan başkanlık, aynı sebeple hem sermaye çevrelerinde hem iktidarda rahatsızlık doğurdu.
Olayın seyri
- 1966Odalar Birliği Sanayi Dairesi Başkanlığı, ardından Genel Sekreterlik.
- 1966 sonrasıDöviz ve kredi tahsisatları Anadolu'ya yöneltilince, o güne kadar kredileri kullanan kesimler rahatsız oldu.
- Mayıs 1969Yapılan seçimde Erbakan TOBB Başkanı seçildi; Anadolu girişimcisi seçimde onun yanında yer aldı.
- 1969Kredi kotaları yetkisi siyasî bir kararla Odalar Birliği'nden alınıp Sanayi Bakanlığı'na verildi.
- 8 Ağustos 1969Seçimin iptali ve hükümet müdahalesiyle başkanlık sona erdi; makamını terk etmeyen Erbakan binadan emniyet marifetiyle çıkarıldı.
- 1969 sonrasıErbakan mücadeleyi siyasete taşıma kararı aldı; Adalet Partisi'ne adaylık için başvurdu ve ittifakla veto edildi.
- Ekim 1969Konya'dan bağımsız aday olarak milletvekili seçildi.
Erbakan'ın ağzından
Bu amaçla 1966 yılında önce Odalar Birliği Sanayi Dairesi Başkanı, ardından Genel Sekreteri olduk.
— Davam
Anadolu girişimcisi ise bu mücadelede bizim yanımızda yer aldı. Yapılan seçimde, TOBB Başkanı olduk.
— Davam
O zamana kadar Odalar Birliğinin uhdesinde bulunan kredi kotaları yetkisi, siyasi bir kararla, aniden, Odalar Birliğinden alınarak Sanayi Bakanlığına verildi.
— Davam
Madem siyasi bir kararla bu yetki bizden alınıyor, biz de o zaman siyasete girer mücadelemizi orada veririz.
— Davam
Odalar Birliği'nde yönetim baştan sona AP zihniyetiydi ve ben onlarla mücadele ettim.
— Türkiye'nin Temel Meseleleri
Bunun üzerine TOBB'ne genel sekreter olduk. Bu sefer idare heyeti yine kararlarımızı değiştirmeye başladı. Arkadan TOBB'ne başkan olduk
— Türkiye'nin Temel Meseleleri
Sonuç
Bu kriz Erbakan'ın hayatındaki en keskin dönemeçtir: mühendis-akademisyen ve meslek örgütü yöneticisi kimliğinden siyasetçi kimliğine geçiş buradan olur. Kendi kalemindeki gerekçe kişisel bir husumet değil, bir yetki devridir — kredi kotası yetkisi kurumdan alınınca mücadelenin yürütülebileceği tek zemin olarak siyaseti görmüştür. Nitekim önce Adalet Partisi'ne başvurmuş, veto edilince Konya'dan bağımsız aday olmuş ve seçilmiştir. Millî Nizam Partisi'ne giden yol bu redle açılır.
İhtilaflı noktalar
Durum: belirsiz
Sitedeki mevcut metin ve yaygın anlatı bunu söylüyor; Karamollaoğlu da seçimin iptal edildiği anda orada olduğunu anlatıyor. Ancak çıkarma işleminin birincil belgesi (emniyet tutanağı, mahkeme kararı, TOBB kayıt tutanağı) bu turda görülemedi. Erbakan kendi kitaplarında bu sahneyi anlatmıyor; Davam'da yalnızca yetkinin bakanlığa devrinden söz ediyor.
Durum: yanlis
Erbakan'ın kendi iki metni de gerekçeyi kişiye değil yapıya bağlıyor. Davam'da fail adlandırılmadan 'siyasi bir karar' denir; Türkiye'nin Temel Meseleleri'nde 'AP zihniyeti' ile mücadeleden söz edilir ve Erbakan aynı sayfada Demirel'i methettiği iddiasını 'gerçeklere uymuyor' diye reddeder.
Durum: belirsiz
Tarih sitedeki mevcut künyeden geliyor. Külliyatta bu tarihi taşıyan hiçbir parça yok; Erbakan kendi metinlerinde gün vermiyor. TOBB kurum kayıtlarından veya dönem basınından doğrulanması gerekir.
Kaynaklar
- Erbakan, Necmettin — Davam, s.16 (Giriş bölümü): Odalar Birliği mücadelesi, kredi kotası ve siyasete giriş kararı (birincil)
- Erbakan, Necmettin — Türkiye'nin Temel Meseleleri, s.17: AP'ye adaylık başvurusu ve veto (birincil)
- Erbakan, Necmettin — Türkiye'nin Temel Meseleleri, s.44: Sanayi Dairesi → Genel Sekreterlik → Başkanlık sıralaması ve gerekçesi (birincil)
- Video deşifresi B9bvt3LpmPQ — Temel Karamollaoğlu'nun tanıklığı (üçüncü ağız, Gemini deşifresi) (ikincil)