"Millî Görüş" Kitabı Yayımlandı
1975
Hareketin adını veren Millî Görüş kitabı 1975'te İstanbul'da Dergâh Yayınları tarafından yayımlandı. Erbakan, bu kitapta Millî Görüş'ü taklitçi ideolojilerin karşısında milletin kendi bünyesine uyan bir fikir ve ilim aksiyonu olarak tanımladı ve ne kapitalizm ne sosyalizm diyerek daha sonra Adil Düzen adını alacak adil ekonomik düzen tezinin temellerini attı.
Arka plan
Millî Görüş 1969'da bağımsızlar hareketiyle Meclis'e girmiş, Millî Nizam Partisi'nin 1971'de kapatılması ve Millî Selamet Partisi'nin 1972'de kurulmasıyla siyasî süreklilik sağlamıştı. 1973 genel seçimlerinde MSP'nin %11,8 oyla 48 milletvekili çıkararak koalisyon ortağı olması (1974 CHP-MSP ve 1975 AP-MSP koalisyonları) hareketi fikrî çerçeveyi sistemleştirme ihtiyacıyla karşı karşıya bıraktı. O dönemde sağ-sol, kapitalizm-sosyalizm ikiliği hâkim söylemdi; MSP tabanına ve bürokrasiye "biz neyi temsil ediyoruz" sorusunun kitap bütünlüğünde cevabı gerekiyordu. Erbakan'ın 1969'dan beri miting ve konferanslarda anlattığı Millî Görüş tanımı, tarih-medeniyet vurgusu ve faizci kapitalist düzene eleştirisi dağınık metinler hâlindeydi; 1975'e gelindiğinde bu dağınık konuşmalar Dergâh Yayınları eliyle tek ciltte toplandı.
Olayın seyri
- 1969-1974Erbakan, 1969 bağımsızlar tecrübesi ve 1970-1971 Millî Nizam Partisi döneminde Millî Görüş'ün ana tezlerini konferans ve Meclis konuşmalarında formüle etti; 1973'te MSP'nin Meclis'e girmesi ve ardından gelen koalisyon hükümetleri bu tezlerin yazılı çerçeveye kavuşması baskısını artırdı.
- 1975Millî Görüş kitabı Dergâh Yayınları tarafından İstanbul'da yayımlandı. Kitap, hareketin adını koyan ve düşünce çerçevesini ortaya koyan derleme olarak takdim edildi; sitedeki mevcut künyesi de bu yayını işaret eder.
- 1975 (kitap içeriği)Kitapta Erbakan, Millî Görüş'ü "mevcut herhangi bir düşünce veya hareketin reaksiyonu" olmayan, doğrudan ilim ve fikir aksiyonu olarak tanımladı; milletin kendi bünyesine uyan "normal elbise" metaforuyla solcu ve liberal taklitçiliği eleştirdi ve maddî-manevî kalkınmanın birlikte yürütülmesi tezini işledi.
- 1975 sonrasıKitaptaki "ne kapitalizm ne sosyalizm" çizgisi, 1980'ler ve 1991 Adil Ekonomik Düzen çalışmalarıyla "Adil Düzen" adını aldı; Davam'da bu çizgi "Adil Düzen Davamız" başlığı altında sistemleştirildi ve 1974-1978 ile 1996-1997 hükümet pratiklerine referansla savunuldu.
Erbakan'ın ağzından
Milli Görüş, mevcut herhangi bir düşünce veya hareketin reaksiyonu değildir. Doğrudan doğruya bir ilim ve fikir aksiyonu olarak ortaya çıkmıştır.
— Davam
Milli Görüş'te milletimiz kendisini bulmaktadır, aradığını bulmaktadır.
— Davam
Milli Görüş milletimizin kendi bünyesine uyan normal elbisesi ise dışarıdan gelme solcu görüş ve liberal görüş, bilmem ne görüş, başkasının elbisesini giyen kimse gibi ya kolu kısa ya paçası dizinde elbiseleri andırmaktadır.
— Davam
Milli Görüş, bu milletin bin yıllık görüşüdür.
— Milli Görüş'ün Tanımı ve Tarihsel Kökleri
Sonuç
Millî Görüş kitabı, hareketin 1969-1975 arasındaki dağınık söylemini tek ciltte kodifiye ederek MSP tabanı ve kamuoyu için başvuru metni hâline geldi. Kitaptaki "taklitçi ideolojiler yerine millî bünyeye uygun düzen" ve maddî-manevî kalkınmayı birlikte yürütme tezi, 1980'ler boyunca Adil Düzen söylemine dönüştü ve 1991 Adil Ekonomik Düzen ile nihai formunu aldı. Eser, sonraki on yıllarda Millî Görüş'ün Adil Düzen ve Yeni Bir Dünya tezlerinin teorik dayanağı olarak gösterildi.
İhtilaflı noktalar
Durum: dogru
Sitedeki mevcut metin ve Davam'daki ilim-fikir aksiyonu ile taklitçi ideoloji eleştirisi bu çizgiyi doğrular; Adil Düzen kavramı kitapta çekirdek hâlinde olup 1980'ler ve 1991'de sistemleştirilmiştir.
Durum: belirsiz
Sitedeki künye ve olay kaydı 1975 diyor; külliyattaki taranan kitapların (Davam, Adil Düzen) metin akışında Millî Görüş kitabının yayım ay/gününe dair birincil künye bulunamadı ve farklı yıllar veren ikincil kaynak taraması bu dosyada yapılamadı.
Kaynaklar
- Erbakan, Necmettin — Millî Görüş (Dergâh Yayınları, İstanbul 1975) (birincil)
- Erbakan, Necmettin — Davam (birincil)
- Video: Milli Görüş'ün Tanımı ve Tarihsel Kökleri — https://www.youtube.com/watch?v=OFKz4W7FZXY (birincil)
- Tuğrul, Talip — Milli Görüş Hareketi'nin Temel Karakterleri, e-Makalat 10/2 (2017) (ikincil)