Refah Partisi Genel Başkanı

11 Ekim 1987

6 Eylül 1987 halk oylamasında siyasî yasakların kaldırılması üzerine Refah Partisi 11 Ekim 1987'de Ankara'da olağanüstü büyük kongre topladı. Kongrede Necmettin Erbakan genel başkanlığa seçilerek 12 Eylül sonrası Millî Görüş hareketinin başına yeniden geçti. Bu kongre, 19 Temmuz 1983'te emanet olarak kurulan Refah Partisi'ni Erbakan liderliğinde ana muhalefet ve iktidar yürüyüşünün partisi haline getiren dönüm noktası oldu.

Arka plan

12 Eylül 1980 darbesi sonrası 1982 Anayasası'nın geçici 4. maddesi ile dönemin parti liderlerine siyaset yasağı getirilmiş, Millî Selamet Partisi 16 Ekim 1981'de kapatılmış ve yöneticileri Ankara Sıkıyönetim Mahkemesi'nde yargılanmıştı. Yasaklı kadroların isteğiyle 19 Temmuz 1983'te Ali Türkmen'in kuruculuğunda Millî Görüş'ün yeni partisi Refah Partisi kurulmuş; genel başkanlığa Ahmet Tekdal getirilerek 'emanetçilik' dönemi başlamıştı. Erbakan, Ankara Merkez Kapalı Ceza ve Tutukevi sürecinin ardından 1985'te beraat etse de anayasal yasak sürüyor, 'Yankı' söyleşisinde 'siyasî yasakların kaldırılıp kaldırılmaması tartışmalarına rastlamıştı' denerek bu iklim anlatılıyordu. 1987'de Turgut Özal hükümetinin teklifiyle yasakların kaldırılması için 6 Eylül 1987'de referanduma gidilmesi kararlaştırıldı; propaganda döneminde Erbakan dahil yasaklı liderler dolaylı biçimde kampanyaya katıldı. Dar kıtayı aşan 'evet' ile yasak kalkınca Millî Görüş tabanı genel başkanlık için Erbakan'ın dönüşünü bekler hale geldi.

Olayın seyri

• Mayıs-Ağustos 1987TBMM, geçici 4. maddedeki siyasî yasakların kaldırılması için halk oylaması kararı aldı; ANAP, SHP ve DYP liderlerinin katıldığı televizyon açık oturumları düzenlendi. Erbakan'ın Cumhuriyet yazarı Uğur Mumcu'ya verdiği söyleşide bu açık oturumlar ve üç partinin Batı taklitçiliği ele alınır: 'Refah Partisi genel Başkanı Prof. Dr. Necmettin Erbakan Cumhuriyet yazarlarından Uğur Mumcu ile yaptığı bu söyleşide üç liderin TV`deki açıkoturu-munu değerlendiririn RP`yi ve milli görüsü de an-lattı.'
• 6 Eylül 1987Siyasî yasakların kaldırılmasına ilişkin referandum yapıldı. Resmî sonuçlarda 'evet' oyları az bir farkla üstün geldi ve böylece Erbakan, Demirel, Ecevit ve Türkeş dahil yasaklı liderler için siyaset yolu yeniden açıldı.
• Eylül sonu - Ekim başı 1987Yasağın kalkması üzerine Refah Partisi yönetimi olağanüstü kongre kararı aldı. Emanetçi genel başkan Ahmet Tekdal, partiyi kurucu irade adına taşıdığını belirterek kongreyi toplama ve görevi devretme iradesini açıkladı.
• 11 Ekim 1987Ankara'da toplanan Refah Partisi Olağanüstü Büyük Kongresi'nde Necmettin Erbakan genel başkanlığa seçildi. Sitedeki mevcut metnin özetlediği gibi 'Yasağın kalkmasının hemen ardından toplanan kongrede Refah Partisi genel başkanlığına seçildi; hareketin başına yeniden geçti.' Bu tarih, parti kayıtlarında ve TDV İslâm Ansiklopedisi'nde kongre ve genel başkanlık devir tarihi olarak yer alır.
• 11 Ekim - 29 Kasım 1987Genel başkanlığa dönüşün hemen ardından Erbakan, 29 Kasım 1987 erken genel seçimi için partiyi sahaya sürdü. 1987 söyleşi iklimini yansıtan sözleriyle 'Temelde aralarında bir fark yoktur. Üçü de Batı taklitçisidirler.' diyerek ANAP-SHP-DYP'yi aynı Batı taklitçisi çizgide niteledi ve Millî Görüş'ün 'adil düzen' programını tek alternatif olarak takdim etti.

Erbakan'ın ağzından

Temelde aralarında bir fark yoktur. Üçü de Batı taklitçisidirler.

— Türkiye'nin Temel Meseleleri

Biz Refah Partisi olarak millî görüşün "adil düzeni" ni kurduğumuz zaman, o adil düzen içerisinde özel sektör bunu yapacak güç kazanacaktır.

— Türkiye'nin Temel Meseleleri

Refah Partisi genel Başkanı Prof. Dr. Necmettin Erbakan Cumhuriyet yazarlarından Uğur Mumcu ile yaptığı bu söyleşide üç liderin TV`deki açıkoturu-munu değerlendiririn RP`yi ve milli görüsü de an-lattı.

— Türkiye'nin Temel Meseleleri

Sonuç

11 Ekim 1987 kongresiyle Erbakan'ın siyasete dönüşü resmiyet kazandı ve Refah Partisi emanet dönemini kapatarak Millî Görüş'ün asıl liderliğiyle bütünleşti. Bu birlik, 29 Kasım 1987 genel seçiminde partinin yeniden Meclis'e taşınmasının, ardından 1989 yerel, 1991 ve 1994-1995 seçimlerindeki tırmanışın ve nihayet 1996 Refah-Yol hükümetiyle iktidarın önünü açan örgütsel ve psikolojik zemini kurdu. Kongre aynı zamanda 'Horoz Dövüşü' ve 'Köle Düzeni / Hile Rejimi' gibi 1987 söyleşisinde formüle edilen muhalefet dilinin partinin resmî program dili haline gelişini pekiştirdi.

İhtilaflı noktalar

Kaynaklar

• Türkiye'nin Temel Meseleleri (birincil)
• TDV İslâm Ansiklopedisi – Necmettin Erbakan maddesi (ikincil)
• TDV İslâm Ansiklopedisi – Refah Partisi maddesi (ikincil)
• Refah Partisi 11 Ekim 1987 Olağanüstü Büyük Kongre kayıtları / tutanağı (birincil)
• YSK 6 Eylül 1987 Referandum Resmî Sonuçları (ikincil aktarım) (ikincil)