Tarihî Yerel Seçim Zaferi
27 Mart 1994
27 Mart 1994 mahallî idareler seçiminde Refah Partisi, on yıl önce baraj altında kalmış bir partiden Türkiye'nin en büyük şehirlerini yöneten bir güce dönüştü. İstanbul ve Ankara başta olmak üzere altı büyükşehir kazanıldı. Erbakan sonucu bir seçim başarısı olarak değil bir devir değişimi olarak okudu: 'Bir devir kapandı, yeni bir devir başladı.' 1995 genel seçimindeki birinciliğin ve Refahyol hükümetinin zemini burada kuruldu.
Arka plan
Refah Partisi 1987 seçiminde %7,16 ile baraja takılmış, 1991'de %16,88 ve 62 vekille meclise dönmüştü. 1989 yerel seçimlerinde başlayan yükseliş, 1994'e gelindiğinde partiyi büyükşehir yarışında ciddi bir aday hâline getirdi. Dönemin siyasî ortamı merkez sağın DYP ve ANAP arasında bölünmüş, ekonomik kriz ve 5 Nisan kararlarının arifesindeki belirsizlik yaygın olduğu için, Refah'ın 'Adil Düzen' söylemi büyük şehirlerin varoşlarında karşılık buldu. Erbakan seçimi bir yerel yönetim yarışı olarak değil, yaklaşan genel seçimin ön provası olarak sundu.
Olayın seyri
- 27 Mart 1994Mahallî idareler seçimi yapıldı; Refah Partisi ülke genelinde yaklaşık %19 oyla büyük bir sıçrama gerçekleştirdi.
- 27 Mart 1994İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı Recep Tayyip Erdoğan, Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı Melih Gökçek tarafından kazanıldı.
- 27 Mart 1994Konya, Kayseri, Erzurum ve Diyarbakır ile birlikte altı büyükşehir Refah Partisi'ne geçti.
- 1994 sonrasıErbakan sonucu 'devir değişimi' olarak niteledi ve bir sonraki genel seçimde iktidar hedefini açıkça ilan etti.
- 199524 Aralık 1995 genel seçiminde Refah Partisi %21,38 ve 158 vekille birinci parti oldu.
Erbakan'ın ağzından
Bir devir kapandı, yeni bir devir başladı. Bu devir adil düzen devridir. Bu devir milli görüş devridir. Bu devir Refah Partisi devridir.
— Video deşifresi
Böylece işte yirmi yedi Mart seçimlerinde çok tarihi bir noktaya gelmiş bulunduk.
— Video deşifresi
Bre taklitçiler hadi bakalım. Bak yirmi yedi Mart adı üstünde kış günü. Piknik piknik yok
— Video deşifresi
Sonuç
1994 yerel seçimi Millî Görüş hareketinin belediyecilik üzerinden ülke ölçeğinde yönetim tecrübesi kazandığı eşiktir. İstanbul ve Ankara'nın kazanılması, hareketi 'muhalefetteki dava partisi' konumundan çıkarıp icraatla ölçülen bir aktöre çevirdi. Yirmi bir ay sonraki 24 Aralık 1995 genel seçiminde Refah Partisi %21,38 ile birinci parti oldu ve 1996'da Refahyol hükümeti kuruldu; bu zincirin ilk halkası 27 Mart'tır. Aynı seçimde belediye başkanı olan Recep Tayyip Erdoğan'ın siyasî yükselişi de buradan başlar.
İhtilaflı noktalar
Durum: belirsiz
Oran sitedeki mevcut künyeden geliyor ve bu turda YSK resmî kaydından doğrulanamadı. Külliyatta doğrulayıcı yazılı kaynak yok — Erbakan'ın kitapları 1994 öncesine ait. Erbakan bir konuşmasında '%19'u bir oy aldı' diyor, ancak bu arşivde video deşifresi rakam için kaynak sayılmaz; bu yalnızca büyüklük mertebesinin tutarlı olduğunu gösterir, kaynak yerine geçmez.
Durum: belirsiz
İfade video deşifresinde geçiyor (oVBolDG-9PM). Ancak deşifre makine üretimi ve aynı pasajda 'Rıma Partisi' gibi bozuk okumalar var; konuşmanın tarihi ve tam bağlamı doğrulanmadı. Bir siyasî tahmin olarak kaydedilebilir, olgu olarak değil.
Durum: belirsiz
Sitedeki mevcut künyeden alındı; bağımsız kaynakla karşılaştırılmadı. İl merkezi belediyesi ile büyükşehir ilçe belediyesi ayrımının nasıl sayıldığı da belirtilmemiş — farklı derlemeler farklı sayı verebilir.
Kaynaklar
- 1994 mahallî idareler seçimi resmî sonuçları — sitedeki mevcut künye (YSK kaydı bu turda görülmedi) (ikincil)
- Sitedeki seçim eğrisi verisi — 1991 ve 1995 genel seçim oranları, iki bağımsız derlemeyle karşılaştırılmış (tr.wikipedia/YSK + en.wikipedia/Nohlen) (ikincil)
- Video deşifresi 74SDb8S_1zQ — 'Bir devir kapanmış, Millî Görüş devri başlamıştır' (Gemini deşifresi, anlatı ve alıntı için) (ikincil)
- Video deşifresi oT5L4DEWYuc — 1995 Aydın konuşması, 27 Mart değerlendirmesi (ikincil)
- Video deşifresi oVBolDG-9PM — seçim sonrası genel seçim tahmini (ikincil)