Doktora Çalışması

1948 - 1951

Erbakan 1948 yazında İTÜ Makine Fakültesi'ni bitirir bitirmez Motorlar Kürsüsü'nde asistanlığa başladı ve motor derslerine katılırken dizel motorlarında yakıtın yanma odasındaki davranışı üzerine yoğunlaşan yeterlik tezini hazırladı. Kürsüdeki başarısı üzerine 1951'de üniversite tarafından Aachen Teknik Üniversitesi'ne ilmî araştırmalar yapmak üzere Almanya'ya gönderildi; orada DVL'de bir buçuk yılda biri doktora olmak üzere üç tez vererek doktor unvanını aldı.

Arka plan

İTÜ 1944'te Yüksek Mühendis Mektebi'nden üniversiteye dönüşmüş, akademik kariyer 1946 tarihli 4936 sayılı Üniversiteler Kanunu'na bağlanmıştı. Kanuna göre asistanlar kürsü başkanının teklifi ve fakülte onayıyla aday olarak atanır, bir yıl sonra asilliği onanır ve birkaç yıl içinde doktora ya da yeterlik imtihanını vermek zorunda kalırdı; kanunun geçici 6. maddesi ise yeterli sayıda doktoralı öğretim üyesi yetişinceye kadar mühendislik kürsülerinde doçentlik için doktora şartını kaldırıp diploma sonrası iki yıl sonra girilen yeterlik imtihanını yeterli sayıyordu. Erbakan 1948'de asistanlığa bu çerçevede girdi. TDV İslâm Ansiklopedisi onun bu dönemde "doktora tezine tekabül eden yeterlik tezi"ni hazırladığını ve bu başarı nedeniyle Almanya'ya gönderildiğini yazar; Erbakan ise Davam'da süreci "mezun olur olmaz asistan oldum, 1951'de Aachen'e gönderildim" diye özetler. Kürsüdeki ders ve tez çalışması bu hukuki ve kurumsal zeminde yürüdü.

Olayın seyri

• 1948 yaz dönemiİTÜ Makine Fakültesi'nden mezun oldu; Erbakan "1948 yılı yaz döneminde mezun olur olmaz" ifadesini kullanır.
• 1948 (mezuniyetin hemen ardından)Aynı üniversitenin Makine Fakültesi Motorlar Kürsüsü'nde asistan olarak göreve başladı; motor derslerine katıldı. Sitedeki kısa metin bu dönemde dizel motorlarında yakıtın yanma odasındaki davranışı üzerine yoğunlaştığını söyler.
• 1948 - 1951TDV'nin deyişiyle "doktora tezine tekabül eden yeterlik tezi"ni hazırladı. Tezin başlığı ve savunma tarihi birincil kaynaklarda verilmez; tarih aralığı göreve başlama (1948) ile Almanya'ya gönderilme (1951) tarihlerinden türetilmiştir.
• 1951Motorlar Kürsüsü'nde görevliyken İstanbul Belediyesi'nin 500 otobüs alımı için 64 firmanın teklifini inceleyip kürsü adına rapor hazırladı; raporun İTÜ Motorlar Kürsüsü arşivinde muhafaza edildiğini umduğunu yazar.
• 1951Üniversite tarafından Aachen Teknik Üniversitesi'ne ilmî araştırmalar yapmak üzere Almanya'ya gönderildi.
• 1951 - 1953 (olay aralığını aşar, gidişin devamı)Aachen'de Alman Ordusu için araştırma yapan DVL Araştırma Merkezi'nde Prof. Schmidt ile birlikte çalıştı. Bir buçuk yıllık süreçte bir tanesi doktora tezi olmak üzere üç tez hazırladıklarını ve Alman üniversitelerinde geçerli doktor unvanını orada aldıklarını yazar. Bu süreçte "Dizel Motorlarda Püskürtülen Yakıtın Nasıl Tutuştuğunun Matematiksel İzahı" konulu doçentlik tezini de hazırladı.

Erbakan'ın ağzından

1948 yılı yaz döneminde mezun olur olmaz, aynı üniversitenin Makine Fakültesi Motorlar Kürsüsünde asistan olarak göreve başladım.

— Davam

Bir buçuk yıllık bu çalışma sürecinde bir tanesi doktora tezi olmak üzere üç tez hazırladık.

— Davam

Alman üniversitelerinde geçerli olan doktor unvanını burada aldık.

— Davam

Dizel Motorlarda Püskürtülen Yakıtın Nasıl Tutuştuğunun Matematiksel İzahı

— Davam

Sonuç

1948-1951 asistanlık ve yeterlik tezi dönemi, Erbakan'ın akademik kariyerinin temelini kurdu ve kürsüdeki başarısı Almanya'da doktora ve DVL araştırmalarının yolunu açtı. Almanya'da aldığı doktor unvanı ve motorlarda yanma üzerine biriken uzmanlık, 1954'te Türkiye'ye dönüp doçentlik ve ardından Gümüş Motor gibi sanayi girişimlerine zemin hazırladı; kendi ifadesiyle Ruhr fabrikalarını yerinde görmek "Millî Ağır Sanayi" fikrinin ilk kıvılcımı oldu.

İhtilaflı noktalar

Kaynaklar

• Erbakan, Necmettin — Davam (Ankara: MGV Yayınları, 2013; VI. baskı Aralık 2014), s.5-6, s.195-196 (birincil)
• TDV İslâm Ansiklopedisi, Nazım Maviş, 'ERBAKAN, Necmettin' maddesi (ikincil)
• 4936 sayılı Üniversiteler Kanunu (RG 18.VI.1946, sayı 6336), m.38-40 ve geçici m.6 (birincil)