Saadet Partisi Kuruldu
20 Temmuz 2001
Fazilet Partisi'nin 22 Haziran 2001'de Anayasa Mahkemesi'nce kapatılmasının ardından Millî Görüş kadroları beşinci partileri Saadet Partisi'ni kurdu. 20 Temmuz 2001'de İçişleri Bakanlığı'na verilen kuruluş dilekçesiyle tüzel kişilik kazanan partinin kurucu genel başkanlığına Recai Kutan getirildi. Erbakan hakkında siyaset yasağı bulunduğu için parti, yasaklı liderin fiilî önderliğinde ama hukuken Kutan'ın başkanlığında teşkilatlandı. Aynı haftalarda Yenilikçi kanadın ayrışması hızlandı ve 14 Ağustos 2001'de AK Parti'nin kuruluşuyla 30 yıllık hareket kalıcı olarak ikiye bölündü.
Arka plan
28 Şubat süreci, Refah Partisi'nin 16 Ocak 1998'de kapatılması ve ardından kurulan Fazilet Partisi'nin de laiklik karşıtı eylemlerin odağı olduğu gerekçesiyle kapatma davasıyla karşı karşıya kalması, Millî Görüş'ü yeniden parti kapatma döngüsüne sokmuştu. 1999 seçimlerinde FP %15 oyla başarılı sayılsa da parti içinde Gelenekçiler ve Yenilikçiler olarak iki eğilim belirginleşmişti; Abdullah Gül'ün Mayıs 2000 kongresinde Recai Kutan karşısında genel başkanlığa aday olması bölünmeyi görünür kıldı. Anayasa Mahkemesi'nin 22 Haziran 2001'de FP'yi kapatması ve aralarında Erbakan'ın da bulunduğu yöneticilere siyaset yasağı getirmesi, hem kadroların siyasetsiz kalmaması hem de kapatılan partinin mal varlığı ve teşkilatının devamı için yeni bir parti kurmayı zorunlu hâle getirdi. Daha önceki kapatmalarda olduğu gibi (MNP 1971, MSP 1980, RP 1998) aynı program ve kadro yeni bir isim altında örgütlendi. Erbakan fiilen yasaklı olduğu için kurucu heyette yer alamadı; emanetçi genel başkanlık formülüyle partinin Fazilet'in devamı olduğu vurgulandı.
Olayın seyri
- 22 Haziran 2001Anayasa Mahkemesi, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 7 Mayıs 1999 tarihli iddianamesi üzerine açılan davada Fazilet Partisi'nin laiklik ilkesine aykırı eylemlerin odağı olduğu gerekçesiyle temelli kapatılmasına karar verdi; kapatma kararı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Kararla birlikte aralarında Erbakan'ın da bulunduğu bazı yöneticiler hakkında siyaset yasağı hükmü uygulandı.
- Haziran sonu – Temmuz başı 2001FP'nin kapatılması kesinleşince Gelenekçi kanat Saadet Partisi için kuruluş hazırlıklarına hız verdi. Tüzük ve program büyük ölçüde FP metinleri esas alınarak oluşturuldu; kurucu heyet listeleri İçişleri Bakanlığı tesciline uygun şekilde derlendi.
- 20 Temmuz 2001Saadet Partisi, Ankara'da İçişleri Bakanlığı'na verilen kuruluş dilekçesiyle resmen kuruldu ve Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı Siyasi Partiler Sicili'ne tescil edildi. Kurucular Kurulu, Millî Görüş'ün beşinci partisi olarak SP'nin tüzel kişilik kazandığını duyurdu.
- 20 Temmuz 2001Kurucu genel başkanlığa Recai Kutan getirildi. Kutan, FP genel başkanlığını yürütmüş ve Erbakan'ın en yakın çalışma arkadaşlarından biri olarak emanetçi lider rolünü üstlendi.
- 22 Temmuz 2001SP Kurucular Kurulu ilk toplantısını yaparak teşkilatlanma takvimini açıkladı; il başkanlıkları için görevlendirmeler başlatıldı. Parti programında Millî Görüş çizgisi, Adil Düzen ve maneviyat vurgusu korundu.
- 14 Ağustos 2001Fazilet içindeki Yenilikçi kanat (Recep Tayyip Erdoğan, Abdullah Gül ve arkadaşları) Saadet'e katılmayarak Adalet ve Kalkınma Partisi'ni (AK Parti) kurdu. Böylece Millî Görüş hareketi Gelenekçi (SP) ve Yenilikçi (AK Parti) olarak iki ayrı partide örgütlendi.
Erbakan'ın ağzından
Milli Görüş'te milletimiz kendisini bulmaktadır, aradığını bulmaktadır.
— Davam
Teşkilatlarımızın temel amacı, başta bu ülkede yaşayan insanlar olmak üzere tüm insanlığın saadetini temin etmektir.
— Davam
Hepimiz biliyoruz ki saadete ancak milli görüşle erişilebilir.
— Necmettin Erbakan Hoca: ... palyaçoya benzer.
milli görüşün bir tek partisi vardır, o da saadet partisidir
— Necmettin Erbakan Hoca: ... palyaçoya benzer.
Sonuç
Saadet Partisi, Millî Görüş'ün yasal temsilcisi olarak 2001 yazında teşkilatlanmasını tamamladı ve 3 Kasım 2002 seçimlerine bu kimlikle girdi. Öte yandan Yenilikçi kanadın kurduğu AK Parti hızla büyüyerek 2002'de iktidara geldi; Millî Görüş tabanı ve oyu iki parti arasında bölündü. Erbakan'ın siyaset yasağı 2003'te affa kadar sürdü, 11 Mayıs 2003'te Saadet Partisi genel başkanı olarak fiilen partinin başına döndü. SP-AK Parti ayrışması, sonraki 20 yılda Türk siyasetinin ana fay hatlarından biri olarak kaldı; SP Millî Görüş'ün fikrî mirasını sürdürdüğünü savunurken AK Parti ayrı bir yol izledi.
İhtilaflı noktalar
Durum: dogru
Sıra: Milli Nizam Partisi (1970), Milli Selamet Partisi (1972), Refah Partisi (1983), Fazilet Partisi (1997), Saadet Partisi (2001). Her biri Anayasa Mahkemesi kapatması sonrası aynı kadro ve programın yeni isimle devamıdır.
Durum: yanlis
Erbakan, Fazilet Partisi kapatma davası kapsamında 22 Haziran 2001 kararıyla 5 yıl siyaset yasağı kapsamındaydı; bu nedenle 20 Temmuz 2001 kuruluşunda kurucu heyetinde yer alamadı, parti Recai Kutan başkanlığındaki heyetçe kuruldu.
Durum: yanlis
SP 20 Temmuz 2001'de, AK Parti 14 Ağustos 2001'de kuruldu; arada 25 gün vardır.
Kaynaklar
- Davam – Necmettin Erbakan (birincil)
- Anayasa Mahkemesi Kararı E.1999/2, K.2001/2 – Fazilet Partisi'nin Kapatılması, 22 Haziran 2001 (birincil)
- Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı Siyasi Parti Sicili – Saadet Partisi kuruluş kaydı, 20 Temmuz 2001 (birincil)
- Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı Siyasi Parti Sicili – AK Parti kuruluş kaydı, 14 Ağustos 2001 (birincil)
- İçişleri Bakanlığı – Siyasi Parti Kuruluş Tescil Tutanağı (Saadet Partisi, 20.7.2001) (birincil)
- Millî Gazete ve Anadolu Ajansı haber arşivi – Saadet Partisi'nin kuruluşu (20–23 Temmuz 2001) (ikincil)
- Resmî Gazete – Fazilet Partisi kapatma kararının ilanı, 22 Haziran 2001 (birincil)